Մղձավանջ

Երբ առաջին քայլն արեց հիվանդանոցի մուտքից, թվաց թե մտել է ոչ թե հիվանդանոց այլ մահվան մի նորաբաց ժամանակակից «օֆիս»:

Անմիջապես երևաց նրա տեղացի չլինելն ու անհասկանալի պատճառով հերթապահ քույրը բարեհամբույր ժպտաց:

- Ես Օհանյան Ագնեսայի մոտ եմ եկել:

- Բարեկա՞մն եք, հարազա՞տը, - բուժքրոջ դեմքը տխրեց, կամ այդպես ցույց տվեց:

- Հարազա՞տը, ավելին, ես նրա ընկերն եմ: Նա հարազատներ չունի:

- Գիտեք, մենք իրերը ընկերներին չենք տալիս: Ա,յ եթե բարեկամ լինեիք…

- Այսի՞նքն, ի՞նչ իրեր, ես չեմ հասկանում, նրան ի՞նչ որ բան է պատահել:

- Նա գիշերը մահացելէ, ցավում եմ…

Երկուսի մեջտեղում լռությունը փքվում էր, մեծանում ու տարածվում ամբողջ հարկով մեկ:

- Դեռ վաթսուն չկար…իսկ ես երբ նրանից հեռագիր ստացա անմիջապես մեկնեցի, եկա:

- Մի՞գուցե ավագ քրոջը կանչեմ, դուք հայրիկ ջան, նստեք, ես հիմա:

Հեռվից հերթապահ քույրը ավագ քրոջ հետ մոտենում էր:

«Այսպիսի մարմնի մեջ գոնե այդքան էլ բարություն լինի» - մտածեց ավելի ուշադիր նայելով ավագ քրոջ գեր մարմնին:

- Դո՞ւք եք  Տիրան Սրապյանը: Ամերիկայի՞ց:

- Այո, ես չհասցրեցի…

- Նա խնդրել է այս նամակը հանձնել Ձեզ, եթե կգաք, եթե ոչ ես այն պետք է ուղղակի պատռեի:

Վարդագույն մի ծրար էր:

Հյուրանոցի համարում նստած, օղու շիշը կիսով դատարկած, չէր համարձակվում բացել ծրարը:

Ծրարի գեղեցկությունն ընգծում էր սեղանին անփույթ գցած սև հացը:

Մահվան նամակ և գեղեցի՞կ…

Կյանքի՞ նամակ սևի հացի կողքին…

Մատները դողում էին, երբ ներսից փակեց դուռն ու նստեց սեղանի առջև:

Մի կերպ բացեց ծրարն ու հանեց նամակը:

Հիշեց, որ ակնոցը չի դրել, սեղանին ափով ուղղեց նամակը, շուռ եկավ աթոռի վրա ծոցագրպանից հանեց ու դրեց աչքերին:

« Եկել ես որ մնա՞ս, թե՞ նորից հեռանալու ես…

Եկել ես տեսնես թե ի՞նչպես եմ խոսում այս խուլ ու համր պատերի հետ:

Սիրե՞լ ես ինձ – ոչ, հակառակ դեպքում չէիր գնա:

Ես սիրել եմ – այո, առանց ափսոսալու իմ տարիները…

Կյանքը դատարկ էր, իմ մնալն էլ անիմաստ:

Ինչ որ տեղ քեզ հասկացա, բայց ոչինչ չեմ կարողանում անել քեզ ներելու համար:

Դրա համար էլ քեզ ասում եմ հաջողություն:

Մոռացիր ինձ, հասցես, համարս, գերեզմանիս տեղը, ճանապարհները մեր, որ անջատվեցին իրարից:

Մենք ժամանակակից լինենք, լա՞վ, առանց արցունքների ու ավելորդության:

Երբ հեռացար, դու ինձ համար դարձար մի շատ գեղեցիկ ու ցանկալի փոս, որին ես կարող էի պատմել իմ ամենանվիրական զգացմունքների մասին, բայց սիրելիս ես ոչ երկրաբան եմ ոչ էլ գերեզմանափոր, որ ավելին կարողանայի փնտրել այդ փոսում:

Հիմա ես առավելություն ունեմ, քիչ հետո կստանամ իմ թևերն ու… կթռչեմ:

Հատուցումը թևերով է…

16.04. 2013թ.   Ագնես.»

Ձեռքերից բացի դողում էին ոտքերը:

« Սա ի՞նչ մտձավանջ է, Աստված իմ, սիրել ենք իրար երեսուն տարի, լռել ենք երեսուն տարի, տխրել ենք երեսուն տարի, երեսուն տարի սպասել ենք այս պահին հանդիպելու ու այսպիսի վերջաբա՞ն, չէ, սա այն չէ, Ագնեսն այդպես չէր կարող վարվել:»

Ծխամորճը համաոորեն չէր ընդունում դողացող մատներից կրակը:

«Սա այն չէ, սա այն չէ, սա այն չէ…

Ինչո՞ւ…»

Հանկարծ գյուտ արածի նման մոտեցավ ու նորից նայեց նամակի ամսաթվին:

« Գրվել է մահվանից երեք օր առաջ, այդպես չի լինում, սա մահացող մարդու նամակ չէ:

Սա չէ վերջին հրաժեշտի խոսքը»:

Տեղի տված ծխամորճը օդը դարձրեց թանձր ու տհաճ:

Մոտեցավ պատուհանին ու բացեց մի փեղկը:

Քամին անկոչ հյուրի նման մտավ ներս ու տիրակալի իր իրավունքով հպարտ պտտվեց սենյակում:

Սեղանի վրայից հատակին գցեց ծրարը, նամակն ու ինքնագոհ իր արածից անցավ ավելի հետաքրքիր բաներով զբաղվելուն:

Կռացավ, վերցրեց ծրարն ու նամակը:

Մեկ անգամ էլ նայեց նամակին ու զարմացավ:

Նամակը սկսում էր այլ տողերով:

Շուռ տվեց նամակը, տեսավ որ դա իր կարդացած նամակն էր:

Մի կողմ շպրտեց ծխամորճն ու նստեց սեղանի մոտ:

« Սիրելիս, ես էլ ժամանակ չունեմ նամակ գրելու:

Ցանկանում էի քեզ մի չորացած ծաղեփունջ նվիրել, բայց վստահ չեմ, որ կգաս կհասնես իմ հրաժեշտի ժամին, թողել եմ բժշկի մոտ:

Հիշո՞ւմ ես իմ հիսնամայակին բերեցիր, դաշտի ծաղիկների մի փունջ:

Մենք ընդամենը սուրճ խմեցինք իրար աչքերի մեջ նայելով:

Եվ ամեն ինչ ասված էր:

Ես պահպանել եմ այդ ծաղիկները, չէ ո՞ր դրանից հետո իմ բոլոր ծննդյան տոներն անցան առանց քեզ:

Ես իմ վերջին ինը ծննդյան տոներն անցկացրել եմ միայն սուրճ խմելով ու այդ ծաղիկների հետ:

Երեկ ինձ բուժող բժշկի հայացքում ես տեսա իմ մահը:

Այն շատ բարի էր, մահը:

Միգուցե նրա տեսքը բժշկի աչքերում էր բարի երևում, ես չգիտեմ:

Չեմ ցանկանում գրել, որ սիրել եմ կամ սիրում եմ քեզ, քանի որ կմտածես, որ մազից կախված կյանքի վերջին քայլում զառանցում է:

Դու դեռ ժամանակ ունես ինձ մոռանալու, գիտեմ, որ սիրել, սիրում ես ինձ,

Մի խնդրանք, չմնաս այստեղ, ինչպես եկել ես այնպես էլ վերադարձիր, չէ՞ որ գնալդ էլ էր մահ ինձ համար:

Իմ մահը տևեց ինը տարի երկու ամիս և…չորս օր (այն հաշվարկով որ այս գիշեր կմահանամ):

Ես չեմ ցանկանում, որ այցելես իմ գերեզմանին, ես բժշկին խնդրել եմ դրա մասին ու ոչ ոք չի իմանա իմ տեղը:

Իմ գերեզմանը կզարդարի միայն դաշտի ծաղիկների այն չորացած փունջը:

Դա ինձ բավական է:

Ինչպես միշտ դու ինձ կհասկանաս:

Ոչ մեկին չպատկանող Քո Ագնես 19.04.2013 թ.  »

Ս.Ումառ

Աղբակույտի տերը

Ոտաբոբիկ, անլվա, ցնցոտիներ հագած` նրանք ամեն օր գալիս են աղբանոց` դատարկ շշեր, տոպրակներ, կենցաղային այլ իրեր, քուրջեր, հին, մաշված անվադողեր, փոշոտ ու կեղտոտ բազկաթոռներ, անձրեւանոցներ ու էլի` ինչ ասես հավաքելու: Ոմանք` պղինձ, ալյումին ու երկաթ, որոնց վաճառքից իրենց հանապազօրյա հացի գումարն  են վաստակում:

Շատերը հենց այստեղ էլ ապրում են` ստվարաթղթե արկղերից, հին շորերից ու փտած փայտերից պատրաստված ծածկերի տակ:
Բաժանվել են խմբերի:
Ամեն խումբ ունի իր աղբակույտը, սահմանը, որը, Աստված մի´ արասցե, խախտվի մեկ այլ խմբի կողմից:
Սովորել են գարշահոտությանը:
Երբ օրվա ընթացքում աղբատար մեքենան դատարկում է օրվա հերթական բաժինը, աղբանոցում փնտրտուքներն ընթանում են աշխատանքային ռիթմով, նոր բան գտնելու հույսերը` մեծանում:

* * *
Աղբանոցի քարերից մեկի վրա նստած է մի ծերունի:
Դեմքի կնճիռներն ասես աշխարհի գետերի քարտեզն է:
Հոգին` քրքրված, պատառոտված: Կարծես Շապուհի հրոսակներն են անցել`ճանապարհին ավերելով ինչ պատահի: 
Շորերը նույն վիճակի:
Կողքի աղբակույտն իրենն է:
Շատ պայքարեց հենց ա´յդ աղբակույտի համար (բերված` Աջափնյակ համայնքից), որ աղբանոցի մնացած <բնակիչներն> այդտեղ ոչինչ չփնտրեն:
Քնում է հարևանությամբ գտնվող գերեզմանոցում` մի մեծ, կարմիր տուֆից,  հին, շատ հին տապանաքարի վրա:
Արդեն տասներկուերորդ օրն է, որ ծերուկն էր միայն քրքրում ու չէր թողնում, որ այդ կույտը լրացվի նոր աղբով: 
Նա չէր հավաքում ոչինչ, միայն փնտրում էր:
Ամեն Աստծո օր հերթով հիշում էր Առաքյալներին, օրը` մեկին:
Հիշեց բոլորին, ուղիղ տասներկու… չգտավ, ինչ փնտրում էր:
Ինչ է փնտրում, ոչ ոք չգիտի:
Ծերուկին չեն նեղացնում, ուղղակի մեկ-մեկ նայում են ու անհասկանալի բարձրացնում ուսերը: 
Նեղվում է, թերևս, միայն աղբատար մեքենաների ելք ու մուտքից, անընդհատ օդ բարձրացող փոշուց ու աղբի տարածվող գարշահոտությունից, աղբակույտերը քջջող ու երկինք թռչող ճայերից:
Բայց ծերունին նրանց չի քշում. <Թո´ղ կերակրվեն>:
* * *
Պատերազմից վերադարձավ հաղթածի կարգավիճակով, բայց հյուծված, հիվանդ, ավերակ սրտով:
Բայց ինչո՞ւ ավերակ: Սրտի մոտ` ձախ ծոցագրպանում կնոջ վերջին նամակն էր` իր ներկան և անցյալը կապող միակ բանը:
Դստերը փնտրեց երկար, հետո գտավ քաղաքի մանկատներից մեկում`կիսասոված, առանց մոր խնամքի ոտքի կանգնած, վայրենի հայացքով:
Մեծացրեց: Կրթեց:
Դուստրը`Նունեն, դարձավ բժշկուհի:
Ամուսնացավ նախկին գյուղացի համակուրսեցու հետ:
Բնակվում էին իր տանը:
Կյանքն անիմաստ չէր, որ մոռացվեր:
* * *
- Պա´պ, արթնացի´ր, խռմփացնում ես…
Աչքերը բացեց: Իր Նունեն էր`իմաստն իր կյանքի:
- Հա´,Նո´ւն ջան, երեխային արթնացրի՞ իմ խռմփոցով:
- Չէ´, պա´պ: Կարո՞ղ ես իջնել բակ: Դե, գնա´, քեզ համար զբաղվիր, դոմինո, նարդի… Արտակի ընկերներն են գալու, պաշտոնյա մարդիկ են:Կարող է էլի մի բան ասես անցած անգամվա նման ու..դե, գիտես, էլի, Արտակին դուր չի գալիս: Համ էլ աղբը կթափես:
Դաժանության մի դառը համ անցավ կոկորդով ու սահեց ներքև, այրեց ստամոքսն ու ստիպեց դեմքին այլայլվել:
Արդեն մի քանի անգամ իր տանը հյուրընկալվող` փեսայի ընկերները սովորություն են դարձրել հավաքվելու, քեֆ անելու:
Գործարարներ են, բանակի համար մատակարարում են, համազգեստ, կոշիկ, ալյումինե ափսեներ, դանակ-պատառաքաղ և այլն:
Թե իր` մասնագիտությամբ բժիշկ փեսան ի՞նչ գործ ուներ նրանց հետ, չէր հասկանում:
Չէր հասկանում նաև, թե ինչպե՞ս մի քանի ամսում կիսասոված իր փեսան ավտոմեքենա գնեց, ադամանդե քարով մատանի` Նունեի համար, ամառանոց` ինչ-որ գյուղում:
Չէր հասկացել, թե ինչո՞ւ, երբ սիրտը վատացել էր, ու ստիպված փեսայի մեքենայով էին տանում հիվանդանոց, վերջինս ասել էր, որ ստիպված կլինի նստատեղերի պաստառները  քիմմաքրման տալ:
Չէր հասկացել, թե ինչո՞ւ դստեր կորած մատանին փնտրելիս իր սենյակն էր տակնուվրա արած:
Շատ բան չէր հասկանում…
Իջավ բակ:
Հարևան Արտավազդը խաղում էր թոռան հետ, ավելի ճիշտ` թոռը վազում էր, Արտավազդը`ուրախ գրկում, համբուրում,հ ետո բաց էր թողնում գրկից և նորից, նորից… Ու չէին ձանձրանում ո´չ թոռը, ո´չ պապը:
Ինքն այդպես չէր կարող… Հո թոռանը իր գրկելուց հետո քիմմաքրման չէի՞ն տանելու:
Մոտեցավ աղբարկղերին: <Ի~նչ զզվելի հոտ է>,- մտածեց, թափեց աղբն ու առանց շտապելու վերադարձավ բակ:
Անհոգ հասակակիցները բակում նարդի էին խաղում:
- Հը՞, Շահե´ն, էլի՞ հյուրեր ունի փեսադ, էլի՞ էս բեսեդկայում նստած ես քնելու մինչև կեսգիշեր..
- Ջահել են, Հակո´բ ջան, թո´ղ ազատ զգան իրենց, էլի:
- Վա´յ քո մարդ ասողի…
Դե, ի՞նչ ձայն հաներ: Նստեց:
Երբ բակից հեռացավ հյուրերի մեքենաներից վերջինը, ծերունին կիսաքուն աչքերով դանդաղ շարժվեց տուն:
Տուն: Լավ է հնչում:
Դուռը կիսաբաց էր:
Ներսից ձայներ էին լսվում…
- Հորդ համար ընկերներս մի լավ սենյակ են գտել Նուբարաշենի ծերանոցում, որ մենակ չլինի ու ուրախ անցնի օրը, Նո´ւն ջան…

* * *
Հասան Նուբարաշեն:
Ինքն էր,Նունեն ու մի ճամպրուկ:
Ընդունեցին լավ, սենյակն էլ երկտեղանոց էր, հարևանը` խուլ ու համր մի ծերուկ:
-Լավ սենյակ է, չէ՞, պա´պ: Օրդ կանցնի հաճելի: Երբ ցանականս, կզանգես, կգանք քեզ տեսնելու: Ճամպրուկում մաքուր շորեր են ու սպիտակեղեն: Ի՞նչ ես ման գալիս, պա´պ.
Ծերունին անհանգիստ քրքրում էր ճամպրուկը.
-Ո՞ւր է….
-Ի՞նչը, պա´պ: Շորերդ լվացել եմ,գրպաններում էլ ինչ զիբիլ-միբիլ կար, թափել եմ:
Ծերունին անօգնական ընկավ մահճակալին:
Երեկոյան իմացավ, թե որտեղ են թափում աղբը:
Աղբանոցում էլ իմացավ Աջափնյակից եկող աղբատար մեքենայի համարը:
* * *
Աղբանոցի քարերից մեկի վրա նստած է մի ծերունի:
Ամեն աստծո օր հերթով հիշում էր Առաքյալներին, օրը` մեկին:
Հիշեց բոլորին`ուղիղ տասներկու…
Տասներկու օր:
Տասներկու Առաքյալ:
Նրա պղինձ դեմքը ոչինչ չէր ասում հոգու մասին:
Հանկարծ ծերունին հիշեց, որ Տասներկուսից բացի առաքյալ է անվանվում նաև Պողոսը, որը հայտնի է որպես 13-րդ առաքյալ:
- Փա~ռքդ շատ, սո´ւրբ Պողոս,- դողդոջ շուրթերով մրմնջաց ծերունին ու նորից մոտեցավ աղբակույտին`իր աղբակույտին, ու նորից սկսվեց դեռ 12 օր առաջ սկսված փնտրտուքը :
Ի՞նչ է փնտրում, ոչ ոք չգիտի:
Մի 10-12 տարեկան կիսամերկ տղա`աղբանոցի բնակիչներից, ակնալիքով նայում է ծերունուն. մի՞գուցե այս անգամ կթողնի մոտենալ աղբակույտին:
Հանկարծ կարծես ծերունու մարմնով դող անցավ, թպրտաց մարմինը: Կռացավ:
Կիսամերկ փոքրիկի աչքերն էլ տագնապեցին. <Տեսնես ի՞նչ գտավ>:
Ծերունին աղբակույտից բարձրացրեց մի խունացած կապույտ գույնի ծրար: Դողացող մատներով բացեց ու հանեց տարիների ընթացքում առավել խունացած մի նկար:
Համբուրեց, դրեց կրծքին ու անկարող դարձավ զսպելու այտերն ու վաղուց չսափրված դեմքը թրջող արցունքները:
Նկարում Աշխենն էր` կինը` գրկած նորածին Նունեին:
- Մո´տ արի, տղա´ս,- արցունքների միջից ասաց ծերունին:
Այս աղբակույտը քոնն է, այսօրվանից դու ես տերը:
Փոքրիկն ուրախությունից թռչկոտեց ու վազեց բոլորին զգուշացնելու:
* * *
Ծերունին դանդաղ հեռացավ`ծրարը դրած ձախ ծոցագրպանում:
Երբ մոտեցավ այն տապանաքարին, որի վրա արդեն 12 գիշեր էր անցկացրել ու չէր կարդացել, թե ով է հանգուցյալը, մտքով անցավ անպայման կարդալ ննջեցյալի անունը.
<Աստ հանգչի
Օրիօրդաց տան հօւանաւօր
Պօղօս Սիմօնի Գեղամեան
1824-1901 թ.թ.>:
Մութն ընկնում էր: Ծերունին մեկնվեց տապանաքարին :

 <Մեռնե´մ Զորությանդ>,-  շշնջաց, ծրարը սեղմեց կրծքին, փակեց աչքերը:
Նա չգիտեր, որ երկու օր հետո կգտնեն իր դին, մորուքի մեջ խճճված մեղվին կքշեն, սառած մատների արանքից կհանեն ծրարը, կնայեն նկարին, կկարդան նամակը, վերջին տողում անվարժ ձեռագրով գրված `
<Կգտնես Նունիկին, չթողնես կորչի կյանքում Քո Աշխեն 18.10…թ>, ու
…կթաղեն ծերունուն:
Կթաղեն առանց լացի: Առանց լացի, քանի որ ծերունին իրեն հասնող բաժին լացը վաղուց լաց էր եղել:

Վերջաբանի փոխարեն
Բոլոր մարդիկ Բախտ են որոնում, իսկ Բախտը` արքաներին…

Ս.Ումառ

Դահիճները

Արդեն երկար ժամանակ էր, որ նայում էր պատուհանի ապակուն:

Աչքերն անթարթ էին ու ամեն ինչ ասող:

Ամեն ինչ՝ այսինքն ոչինչ, քանի որ պատուհանից ոչինչ չէր երևում, ոչ ծառեր, ոչ մեքենաներ, ոչ փողոցներ, ոչ երկինք, ոչ էլ…

Պատուհանից երևում էր մի երևակայական փոս, որտեղ չգիտես ինչու հայտնվել էր ու մրսում էր, ինչպես երբեք չէր մրսել իր կյանքի ընթացքում:

Պատուհանագոգին հարմար չէր, բայց չէր կարողանում տեղը փոխել, մեկ քայլ և նորից կարող էր զգալ նրա ներկայությունը՝ սևը կանաչի հետ լղոզված…

* * *

Մատները խաղում են սավանի մի փոքրիկ ծայրի հետ, մազերն իր ամբողջ կրծքով մեկ փռված:

Հրավիրող շուրթերը կարծես այս անգամ այլ բան էին ցանկանում ասել ու ձայն դուրս չի գալիս:

- Մի՛ ծխիր խնդրեմ, անկողնում չեն ծխում, սիրո՜ւմ են:

Կինն արդեն որերորդ անգամ փաթաթվեց նրան այնքան ամուր կարծես կարող էր մի ակնթարթում կորցնել այն, ինչ երկար ժամանակ փնտրել ու վերջապես գտել էր:

- Զգո՜ւյշ, մազերդ կխանձվեն ծխախոտից, - ժպտաց, ծխախոտը հանգցրեց ու կռանալով համբուրեց կնոջ կիսաբաց կուրծքը:

- Չորս ամիս, պատկերացնո՜ւմ ես, հարյուր քսան օրից ավելի է ինչ կյանքը մտել է մեր մեջ ու իր քաոսային վազքն է կատարում ինձնից քեզ, քեզնից դեպի ինձ:

Տղամարդու ականջին կնոջ շուրթերի երաժշտությունն էր, աստվածայի՜ն, տարածվո՜ղ…

Տղամարդու մարմնի վրա գալարվում էր մի գեղեցիկ կատվի ձագ, ազատ ու անկաշկանդ, որ մեկ շոյում էր, մեկ մլավում, մեկ կծում…

…ոչ, ցավոտ չէր, հաճելի էր, բայց կարծես թե Բուդդայի նման հին ու իմաստուն, երկինք տանող աստիճանի նման երերուն ու հաճելի…

…ոչ, տհաճ չէր, ուղղակի անսովոր, որ կարողանում ես ենթարկվել նրա ձեռքերին, որոնք քո գլուխը վերցրած տանում են դեպի կառափնարան, դնում կոճղի վրա ու կացնի փոխարեն իրենց սիրտը բարձրացնելով բղավում են, որ հիմա՜, հիմա իջեցնելու եմ…

…ոչ, տհաճ չէր, ուղղակի անսովոր, որ քո մարմինն առանց ոտքերի գնում է, գնո՜ւմ, հասնում մի այնպիսի վայր, որտեղ ինչ որ կույր փերիների հազարավոր մատներ շոյում են, մերսում հոգիդ առանց նայելու քո վրա…

…սովորական չէր, որ արդեն պատրաստ ես բարձրացնելու քո՝ սիրուն գերի լինելու սպիտակ դրոշը ի նշան հանձնվելու ու հենց այդ պահին մտքովդ անցնում է, որ գերիներին չեն սպանում… 

… բայց ցանկանում ես մեռնել հենց այդպես, վրադ իջնող սրտի հարվածից, գլուխդ սեղմող կրծքերի տաքությունից, անկանոն վեր ու վար անող փորի ալեբախությունից…

…տղամարդիկ լաց չեն լինում, բայց սա այլ տարբերակ է ու խառնվում են արցունքներդ նրա ժպիտի հետ…

…արցունքն ու ժպիտը կուլ են գնում իր գագաթնակետին հասած ալիքին ու ու ամբողջ սենյակով մեկ՝ պատերին, առաստաղին, հատակին երևում են միայն կարմիր ու դեղին գույներով հիասքանչ պատկերներ…

…հեռացած ու նորից մոտ եկող ալիքն արդեն շոյում է միայն ոտքերդ ու ուղեղդ դանդաղ վերադառնում է իր տեղը…

- Արդեն քանի օր է քեզ ցանկնում եմ ասել, որ…

- Ս՜սս, լսիր երաժշտություն, մի՛ խանգարիր,- տղամարդու ձեռքը գրկեց ուսերը:

- Մենք բալիկ ենք ունենալու, հասկանո՞ւմ ես, իսկ դու ասում ես…

- Ի՞նչ, 

- Երեք անգամ ստուգվել եմ, ի՞նչ ենք անելու- սեղմվեց տղամարդուն, սպասելով պատասխանի:

Չորս ամիսը չորս վայրկյանի ընքացքում անցավ աչքերի առջևով, ցուցադրելով մոտ ապագան իր ամբողջ էությամբ:

Սրտում զգաց մի ինչ որ սառնություն, որը բարձրացավ դեպի գլուխն ու հանկարծակի մեծ արագությամբ ընկավ ոտքերը: 

Դա իր ձայնը չէր, բայց հաստատ ինքն ու կարողացավ մի կերպ արտասանել.

- Աբորտ:

- Բայց ես, հասկանո՞ւմ ես, ես միգուցե հետո էլ երբեք չկարողանամ…

Պատուհանից երևում էր մի երևակայական փոս որտեղ չգիտես ինչու հայտնվել էր ու մրսում էր ինչպես երբեք չէր մրսել իր կյանքի ընթացքում, չէր ցանկանում նման իրավիճակն ու հասկացավ որ իր կյանքը չի կարող կապել նրա հետ:

- Ի՞նչ ենք անելու, խոսի՛ր խնդրում եմ, - կինը փորձ էր անում հագնվել, բայց մերկ մարմինը չէր ենթարկվում, դիմադրում էր ինչպես երբեք:

- Արդեն ասացի, աբո՛րտ:

- Դու ուզում ես սպանե՞լ մեր երեխային

Տղամարդու համար միևնույն էր կանգնած կնոջ մերկ մարմինը, նա նայում էր նրա աչքերի մեջ, ցանկանում էր տեսնել այն, ինչ ինքն էր ցանկանում տեսնել, ցա՜վ, գո՜ւթ, ինչ որ տարօրինակ ջերմ զգացում, շատ-շատ տարօրինակ էր ու… ոչինչ չտեսնելով նորից կրկնեց արդեն իր ձայնով:

- Այո՛, - մի պահ տեսավ կնոջ ժիպիտն ու գլուխը թաղեց բարձի մեջ, լա՞ց, ասված կամ չասված խոսքերի հո՞սք, որը դուրս էր ցայտում աչքերից ակամա ու թրջում բարձը:

Կինն այդպես էլ չկարողացավ հագնվել ու նորից մտավ անկողին, սեղմվեց տղամարդուն այնպես, որ կրծքերը սեղմվեցին տղամարդու մեջքին, շուրթերը մոտեցրեց ականջին ու ասաց:

- Դե լավ, քեզ ի՞նչ եղավ, ես միայն կատակեցի, ցանկանում էի իմանալ քո կարծիքը, դե, վերջացրու հո՞ երեխա չես, որ լաց ես լինում:

Տղամարդը գլուխը բարձրացրեց բարձից ու նայեց կնոջը:

- Դու ինչ է հիմա՞ր ես, դու հասկանո՞ւմ ես, որ սպանեցիր, դու հասկանո՞ւմ ես որ ԵՍ էլ սպանեցի:

- Սիրելիս հանգստացիր, ո՞վ է ում սպանել, քեզ ի՞նչ եղավ, ես ասացի չէ՞, որ կատակեցի:

- Հիմար, դու սպանեցիր իմ սերը, ես էլ սպանեցի նրան՝ իմ երեխային:

Կինը ծիծաղեց այնպիսի մի ծածաղով, որ միայն ԿԻՆԸ կարող է ծիծաղել:

- Ի՞նչ երեխա, ես հղի չեմ, կատակեցի: Չկա ոչ մի երեխա:

- Այստե՛ղ, հասկանո՞ւմ ես, այստե՛ղ,- տղամարդը հարվածում էր իր կրծքին:

- Այստե՛ղ, այստեղ, այսօր ծնվեց իմ մեջ, հասունացավ իմ ուղեղում ու ես քո հիմար կատակի պատճառով դարձա մարդասպան, ես կարողացա պահի տակ ասել այդ բառը «աբորտ»…իսկ դու սպանեցիր մի ամբողջ սեր, ամբողջ սեր իր սաղմի մեջ…մենք դահիճներ ենք, հասկանո՞ւմ ես, հեռացի՛ր, ես քեզ չեմ կարող տեսնել…

Արդեն երկար ժամանակ էր, որ նայում էր պատուհանի ապակուն:

Աչքերն անթարթ էին ու ամեն ինչ ասող:

Ամեն ինչ՝ այսինքն ոչինչ, քանի որ պատուհանից ոչինչ չէր երևում, ոչ ծառեր, ոչ մեքենաներ, ոչ փողոցներ, ոչ երկինք, ոչ էլ…

Պատուհանից երևում էր մի երևակայական փոս որտեղ չգիտես ինչու հայտնվել էր ու մրսում էր ինչպես երբեք չէր մրսել իր կյանքի ընթացքում:

Կինը լալիս էր թաց բարձի վրա, ինչո՞ւ, նրանցից ոչ ոք չգիտեր պատճառը:

Պատուհանագոգին հարմար չէր, բայց չէր կարողանում տեղը փոխել, մեկ քայլ և նորից կարող էր զգալ նրա ներկայությունը՝ սևը կանաչի հետ լղոզված…

… Պատուհանից երևացին գլխիկոր հեռացող կնոջ քայլերը…

Երևացին քայլե՞րը, այո, քանի որ միայն ոտքեր էին երևում, ոտքեր, որ տանում էին դեպի անհայտություն, անհայտության մեջ աչքեր, որ նայում էին ու ոչինչ չէին տեսնում…

Ս.Ումառ

Լքվածները

Բնակարանը հին էր, վաղուց վերանորոգման ենթակա:

Բնակիչները երկուսն էին, արդեն քանի տարի:

Դեռ վաթսունականներին էր, որ ստացել էին բնակարանը ու այդպես էլ առաջին վերանորոգումով ապրում էին:

Արտաքինից կլինեին մոտ ութսուն տարեկան, բայց իրականում  ավելի մեծ էին տարիքով:

- Ես արդեն շատ ծեր եմ հիվանդանալու համար, Անահիտ:

Պապիկը հագավ ակնոցներն ու նստեց անկողնու մեջ:

- Դե լավ, դիմացիր, այդպիսի օրեր ենք տեսել Հայկո ջան, հիշո՞ւմ ես պատերազմը, ի՞նչեր քաշեցինք: Մրսածությունն ի՞նչ է որ…

Կինը ծածկեց նրա ուսերը վերմակով:

- Հա բա ո՞նց չհիշեմ, քանդած տների մեջ, ռմբակոծությունից թաքնվելով, հազար ու մի ցավ ու տանջանք, բայց դե տարիքն անում է իրենը:

- Այ մարդ խելքդ գլուխդ հավաքիր, մրսելուց դեռ ոչ մեկը չի մահացել, գնամ քեզ թեյ բերեմ:
Գազ վաղուց չունեին, հոսանքի վճարն էլ դեռ պարտք էին, բայց շենքի էլեկտրիկը չէր  անջատել, ինքն էր վճարում, առանց նրանց տեղյակ պահելու:

- Անահիտ լավ չեմ, մի՞գուցե բժիշկ կանչենք, բայց ինչպե՞ս, ոչ հեռախոսն է աշխատում, ոչ էլ կարող ենք նոր հարևանին խնդրել, անհարմար է:

- Բժիշկներն ի՞նչ են հասկանում հիմա, հիշո՞ւմ ես ինձ երիտասարդ ժամանակա ինչպես էի վիրավորներին…

- Հա բայց դու էլ հիմա լավ չես, արդեն մեկ շաբաթ կլինի չենք կարողանում ոչ խանութ իջնել, ոչ էլ…

- Դու լրիվ խելքդ գցե՞լ ես, խանութում վաղուց պարտքով մթերք չեն տալիս, փող էլ չկա: Մի կտոր չոր հաց է մնացել թրջեմ բերեմ, մի կերպ կուտես, ես ինքս սոված չեմ:

- Չգիտեմ, մի տեսակ ուրիշ բան եմ զգում:
Տղամարդն ավելի վատ էր տանում հիվանդությունը, կինը միայն գրիպ էր ու հազում էր, իսկ տղամարդը ջերմություն էլ ուներ:

Խոհանոցում գտավ երկու հատ կիսափչացած կարտոֆիլ:

Մաքրեց, գցեց ամանի մեջ:

« Գոնե սա մի կերպ ուտեցնեմ մինչև տեսնենք…թե էլեկտրիկ Վարդանը գա մի բան կբերի երևի…»

Սենյակից լսվում էր ամուսնու ձայնը:

- Երեխա չունեցանք, հիմա մի հատ թոռ լիներ, վազեր…

- Վա՞տ ենք ապրել այ մարդ,- մի կերպ հազը զսպելով բղավեց կինը:

- Բա որ մի բա՞ն պատահի, ո՞վ է մեզ տեր կանգնելու, թաղում է, բան է…

- Է, էլի սկսեցի՞ր այ մարդ, չփորձես առանց ինձ գնալ, միասին ենք եղել միասին էլ…

«Անիծվեր այդ ռումբն էլ, ռումբ հնարողն էլ, գցողն էլ, որ հենց իմ կողքը պայթեց, ինձ զրկեց մայր լինելու հաճույքից, սա ի՞նչ բախտ է…հետո ինչ, որ վիրահատությունից հետո իմացա, որ մեր ինքնաթիռն է գցել, դրանից ի՞նչ փոխվեց, իսկ ես հիմարս, այն ժամանակ ուրախանում էի որ թշնամու ռումբ չէր…»

 Սենյակ մտավ ափսեն ձեռքին բռնած:

Ամուսինը նստած անկողնում լալիս էր:

- Դու կեր, ես ախորժակ չունեմ, բայց սիրտս մի բան է ուզում, ասեմ թե՞…

- Ասա, ես էլ չեմ կարողանում ուտել, լավ, թող մնա, ի՞նչ ես ուզում ասա, ես միշտ քեզ համար պատրաստ եմ եղել:

- Նստիր կողքս, աջ ձեռքս էլ չի աշխատում, նստիր, բան եմ ասում:

Կինը նստեց անկողնուն:

Զգաց, որ ինքն էլ է վատ զգում բայց ցույց չտվեց:

Սրտի կողմից մեջքն անտանելի ծակում էր:

- Ձեռքս բարձրացրու ու գցիր ուսիդ, Անահիտ ջան, չեմ հասկանում ինչո՞ւ է լացս անընդհատ գալիս:

- Է, այ մարդ ի՞նչ անցավ մտքովդ, ոնց որ եղել ես ջահել ժամանակդ, այդպիսին էլ մնացել ես:

Ամուսնու ձեռքը գցեց ուսին, գլուխը մոտեցրեց ամուսնու գլխին ու ինքն էլ չհասկացավ ինչու սկսեց լաց լինել:

Արցունքները երկուսի դեմքերի կնճիռների միջով անցնելով իջնում էին մինչև ծնոտներն ու կաթում վաղուց չավլած, փոշու մեջ կորած հատակին:

Հատակին արցունքների մի փոքրիկ լճակ գոյացավ:

- Անահիտ պառկե՞նք, այսպես լավ չէ, մարդավարի չէ: Քեզ քանի՞ անգամ ասած կլինեմ որ սիրում եմ, հաշվե՞լ ես:

- Բա դու հաշվե՞լ ես, սա էլ քո նվիրած գլխաշորն է, հիշո՞ւմ ես, բեր աչքերդ մաքրեմ: Հա ճիշտ ես պառկենք:

Գրկախառնված մեկնվեցին անկողնու վրա:

Ուժ չկար վերմակով ծածկվելու:

Տղամարդը շրթունքները հպեց կնոջ այտին:

Կնոջ հեծկլտանքն ավելացավ:

- Ջուր, Անահիտ, ջուր…

Անկարող էին վեր կենալ անկողնուց:

…Ինչ որ մեկը թակում էր դուռը:

Թակոցներն ուժեղացան, կարծես ոտքով էին հարվածում դռանը:

- Անահիտ տատի, ես եմ Վարդանը, բաց արա, ձայն հանիր:

Ներսում լռություն էր:

Երբ ոստիկանության ու փրկարար ծառայության խմբերը մոտեցան նրանց դռանը, նոր հարևանը պատմում էր էլետրիկ Վարդանին:

- Մեկ շաբաթ կլինի, ոչ դուրս են եկել, ոչ ձայն է լսվել:

- Ինչո՞ւ ինձ չեք զանգահարել, ես ձեզ թողել էի հեռախոսս:

- Ես ի՞նչ գործ ունեմ ուրիշի հետ, անուններն էլ չգիտեմ:

Դուռը կոտրեցին ու ներս մտան:

Անկողնում գրկախառնված, մահացած ամուսիններն էին:

Մոտեցան մահճակալին:

Մահճակալի մոտ մի փոքր տեղ թրջված էր:

- Մահացել են մոտ երեք օր առաջ, - ֆիկսեց շտապօգնության բժիշկը:

Վարդանը նայեց առաստաղին ու չգտավ կաթալու տեղ:

- Որտեղի՞ց է այս ջուրը թափվել, բաժակ էլ չկա մոտները, տարօրինակ է:

Սիրելի մարդու ժպիտը

… <Նայիր երկնքի հորիզոնին և կտեսնես քամուն համաչափ ընթացող մի ամպիկ:

Քամին քեզ կհասցնի կախարդական դյութիչ մի մեղեդի, որի հետ էլ կհասնեն շշնջոցով բառեր, կարծես թե բանաստեղծություն:

Դա իմ սրտի ձայնն է փաթաթված հիշողության բարակ թելերով:

Հիշում եմ քո ամեն մի քայլը, հայացքը, ժպիտը, քո քայլերի հաճելի ձայնը:

Զգում եմ քո բույրը…

Կկոցում եմ աչքերս ու հաճույքով հիշում քո անմեղ հպումները ձեռքիս…

Մի անցած գնացած հունիս, իր տաք արևի ճառագայթներով քո ստվերը նկարեց շիկացած ասֆալտին ու նվիրեց ինձ…

Դու իմ ժպտացող նվերն էիր ճակատագրի կողմից:

Քո ժպտացող ներկայությունն ինձ համար երջանիկ ու զգացմունքներով լեցուն սիրտս էր…

… սառը և հաշվենկատ  գլուխս խոնարհվում էր սրտիս առաջ, հիշողությանս առաջ…

… աչքերս խոնարհվում էին սիրելի մարդու ժպիտի առաջ…

Երջանիկ էի՞:

Չգիտե՛մ, չե՛մ հասկանում:

Հիմա իմ երջանկությունը սփռված իննը քառակուսի մետր խուց-բնակարանովս մեկ, հատակի ամեն մի քառակուսի սանտիմետրի վրա սղոցում է հոգիս, ծակում է սիրտս,  ստիպում գլուխս բարձրացնել  ու նայել վեր, ավելի վեր ու …ճաղերի միջից նորից տեսնել սիրելի մարդու անգին ժպիտը:

Երջանի՞կ եմ:

Չգիտե՛մ, չե՛մ հասկանում:

Չտխրես առանց ինձ…Մենք երբեք չենք բաժանվի, քանի որ երբեք չենք պատկանել մեկմեկու, բայց եղել ենք միասին:

Ես երբեք չեմ ափսոսա այն վայրկյանները երբ եղել եմ կողքիդ, կիսել քո արցունքների դաժան չափաբաժինը:

Ես քեզ երբեք չեմ մոռանա…>:

* * *

Տարեթիվ չկա, ամսաթիվ չկա: Միգուցե կիսատ է:

Կարծես թե կիսատ է:

Ի՞նչ է, Ազան, (անձնագրով Ազգյուլը), սկսել է գրե՞լ: Չէ, ձեռագիրը նման չէ: Սա էլ կարծես նման է կնոջ ձեռագրի, բայց այնքան ուժ կա մեջը, այնքան ցավ, այքան համաչափ են տառերը, որ նման չեն Ազայի ձեռագրին:

Եվ ի՞նչ գործ ունի ՛՛Խառատի տեղեկագրքի՛՛ մեջ:

Դռան ծխնիների աղիողորմ ճռնչոցը կտրեցին մտքերը:

- Քանի անգամ ասացի, խնդրեցի, որ յուղես, դա էլ պետք է ես անե՞մ: Հաց գնե՞լ ես:

- Գնել եմ, ինչո՞ւ ուշացար, ժամը ինն է արդեն:

- Հանձնարարություն ունեի, դե հո շեֆին մենակ չէի թողնի: Վաղը հաշվետվության օր է:

Շեֆի հետ շրջան ենք գնալու:

Ժպտաց: Գիտե, որ ունի գեղեցիկ ժպիտ ու երբեք առիթը բաց չի թողնում ժպտալու:

Հիշեց նամակի տողերը, կարծես թե այսպես էին …  <խոնարհվում եմ սիրելի մարդու ժպիտի առաջ…>

Լուռ ընթրիքից հետո հարցրեց:

- Ինչո՞ւ ինքդ չես յուղում դռան….

- Ես, բա դա կնոջ գործ է՞:

- Ինձ թվաց թե վերցրել ես իմ գրքերից Խառատի տեղեկագիրքը, որ…

- Ի՞նչ խառատ, ինչե՞ր ես խոսում:

* * *

Դռան թակոցը շատ նման էր բժշկից վախեցող երեխայի թակոցին:

Զգույշ, երկչոտ, համբերող,  հուսալով, որ միգուցե տեղում չէ:

- Մտե՛ք:

Սենյակ մտավ մազերի ու դեմքի խնամքը բնությանը վստահած մի կին:

Եթե բժիշկը չիմանար նրա քսանհինգ տարիների մասին, նրան կդիմեր ՛՛Տիկին՛՛-ով:

- Նստիր, Ազա: Ի՞նչքան պետք է տևի…ինչո՞ւ ես թողնում, որ քեզ օգտագործեն շպրտված լաթի կտորի նման, այն էլ ո՞ւմ, պապիկիդ տարիքի մի…

Գեղջկական միամտությամբ թոթվեց ուսերը:

- Մի՞թե ուրիշ տարբերակ ունեմ, մնացել եմ մենակ, գյուղ էլ վերադառնալ չեմ կարող: Անձնագիրս վերցրել է, փող չունեմ: Գիտեմ որ ամբողջ անձնակազմը ինձնից զզվում է, բայց ի՞նչ կարող եմ: Ավագ քույրն ասաց, որ դրա նմանները շուտ չեն սատկում:

- Յոթանասուն տարեկան, լսի՛ր, մի՞թե իրոք ստացվում է այդ պապիկի մոտ:

Աղջկը կարմրեց: Ափերով փակեց դեմքը:

- Կարծես ծաղկուն տարիքում լինի: Դա ցերեկները, իսկ գիշերներն ինչ շնություն ասես որ չի ստիպում ինձ անելու անկողնում: Մի՞թե դուք որպես նրան բուժող բժիշկ ոչինչ չեք կարողանում անել:

- Դե ինքդ գիտես ում հայրն է, ձեզ էլ հեռու բարեկամ: Հիվանդանոցի քույրերից հրաժարվեց, ասաց, որ ունի իր սեփական աղախինը: Մի անգամ խիստ նկատողություն արեցի, այդ անատամը շշպռեց թե, եթե Ազան չլինի դու կգաս նրա տեղը: Քիչ է մնում մարդ վերցնի ու մի այնպիսի բան սրսկի, որ…

- Կանե՞ս բժիշկ ջան:

Աղջիկը ծնկեց ու գրկեց բժշկի ոտքերը:

- Հիմա՞ր ես ինչ է, վեր կաց, նման բան մտքովդ չանցնի:

Աղերսող աչքերը բարձրացան վեր ու հանդիպեցին բժշկի աչքերին:

Աչքերից կաթում էին անարգանքի ու վիրավորանքի, անհոտ, անհամ արցունքները:

Բժիշկը հայացքը փախցրեց,  վախենալով նրա աչքերում տեսնել կամ ավելի ճիշտ չտեսնել ինչ որ բան: Վախեցավ այնտեղ լուծվի անհետ ու հայտնվի այն…վերադարձի ճանապարհը փակող գծից այն կողմ:

- Այսօր կսրսկես սա՛, - մեկնեց թափանցիկ մի սրվակ:

- Սա անվնաս քնաբեր է, ուղղակի  քիչ ուժեղ: Մի քիչ ռիսկը մեծ է, բայց ոչինչ: Մինչև առավոտ մեռածի նման կքնի:

Ես մեկ ժամից գնում եմ: Կդիմես հերթապահ բժիշկին, այսօր Վարդուհին է հերթապահում:

Հիվանդանոցից դուրս գալիս դռների մեջ տեսավ Ազային:

Ձայն չհանեց, լուռ փորձ արեց անցնել նրա կողքով ու դուրս գալ:

Ստացվեց, բայց մինչև մեքենային հասնելը ետևից լսում էր մանրաքայլերի հազիվ լսելի ձայնը:

Ամբողջ ճանապարհն անցան լուռ:

Տան դուռը բացելով ու առաջ թողելով Ազային բղավեց:

- Մա՛մ, եկա՛, մենակ չեմ:

Այդ օրվանից սկսած Ազան արդեն առանց բժշկին ասելո՝ ավագ քրոջ աջակցությամբ  այդ վավաշոտ ծերուկի հետույքին  օրը երկու անգամ էր սրսկում:

Այդպես սկսվեց մտերմությունը, ընկերությունը, լուռ, մոր խանդոտ աչքերի խիստ հսկողության տակ  ոչինչ չխոստացող սերը:

Ազան նրա մորից սովորեց հագնվել ժամանակին համահունչ, խնամել դեմքն ու մազերը:

Բժշկից էլ սովորեց մինչև առաջին խաչմերուկը մեքենա վարել, ու մի քանի անգամ արդեն ինքն էր քշել մեքենան լվանալու:

Նույնիսկ հումորի զգացումը զարգացավ այդ կարճ ժամանակամիջոցում:

Իսկ ժպիտը տրված բնության կողմից դարձավ ավելի արտահայտիչ:

…Սովորական մի օր էր,  երբ մոտեցան շենքին:

- Դու հոգնած ես, բարձրացիր տուն, ես մեքենան տանեմ լվանալու: Հիշում եմ, որ պետք է լվանալ ՛՛բեզկոնտակտ՛՛, ինչպես մեր սերն է,- ժպտաց իրեն հատուկ ժպիտով ու կարծես այդ տաք, կանչող, մետաքսե ժպիտը վերածվեց երեկոյան երկնքի ու լուծվեց ինչ որ տեղ՝հեռու հեռվում:

Գիշեր էր, երբ ավագ քրոջ զանգն արթնացրեց նրանց:

- Ծերուկը մահացավ, նախարարի տեղակալն այստեղ է, ինչ որ դատարկ սրվակ է գտել, քեզ է պահանջում, շտապ արի:

Բնակարանի միջանցքում կիսամերկ կանգնած էին երկուսով ու նայում էին իրար:

Շարժվել չէր լինում:

Իր  ժամանակը սպառած կարմիր լույս էր:

Նրանք չէին էլ շտապում:

Ո՞ւր շտապեին, բայց առաջ գնալն անհրաժեշտ էր ու խթանիչը միջանցքում հայտնված մոր զարմացած ձայնն էր:

- Իսկ ինչ կա անհանգստանալու, տարիքով մարդ էր, օղորմի…

* * *

Կեսօր էր….Բացարձակ սովորական մի կեսօր որը ոչնչով չէր տարբերվում ոչ երեկվա ոչ էլ անցած օրվա կեսօրերից:

Տարբերությունն այն էր, որ այդ մի քանի շաբաթվա ընթացքում մի քանի տարով մեծացավ, կարծես ծերացավ, բայց պրոբլեմները մնացին նույնը:

Ինչ որ մի տեղ…

Ինչ որ մի ժամանակ…

Ինչ որ մեկն ասել է որ կյանքում գոյություն ունի միայն եկու անհաջողություն.

Չհասնել քո երազանքին և հասնել քո երազանքին:

- Վեց տարի…

Դատավորի փայտե մուրճն ազդարարեց կապույտ ծխով խարույկի վրա այրվող սխալների վերջաբանը:

Հայացք…

Ժպիտ…

Սեփական  ցավերի խաչի վրա խաչված մարմին…

Կապույտ ապակյա աչքերի անհույս թափառում դահլիճով մեկ…

Բուժքույր Վարդուհու ձեռքերի վրա ընկնող, ցավերից կարճ ժամանակում սմքած մոր մարմին…

Քար, սպասողական լռության մեջ վստահ ու բարձր ձայն:

- Ես կգամ քեզ մոտ, ես քեզ մենակ չեմ թողնի, ոչինչ, ոչինչ չի եղել, դու հավատո՞ւմ ես ինձ…

Բնությունը տվել է ապրելու հնարավորություն:

Ապրելու այլ ոչ թե գոյություն պահպանելու:

Շնչելու այլ ոչ թե ներշնչելու ու արտաշնչելու:

Զգալու այլ ոչ թե թեթև մտահոգվելու:

… Եվ բացարձակ նշանակություն չունի թե որտե՞ղ, ի՞նչ պայմաններում:

Կարևորը՝ թե ո՞ւմ հետ…

* * *

- Ինչ խառատ, ինչեր ես խոսում:

- Սա ի՞նչ է, կարո՞ղ ես բացատրել: Չնայած պարզ է: Արդեն քանի օր է կարդալու պատրվակով գիշերները գրքերի մեջ ահա թե ինչ ես ման գալիս:

- Տուր ինձ նամակս, խնդրում եմ:

- Անտուն անտեր փողոցներն ընկած թափառում էիր, բերեցի տուն, աշխատանքով ապահովեցի…հիմա եմ հասկանում քո բեզկոնտակտ վերաբերմունքը, պարզվում է որ մի սովորական լիրբ ես:

- Դա ինձ հասցեագրված նամակի առաջին էջն է, որ հապշտապ քեզնից թաքցրել էի գրքերից մեկի մեջ  ու չէի կարողանում գտնել, խնդրում եմ, տուր, ինչ ուզես կանեմ, երդվում եմ:

- Ի՞նչ ուզեմ…ուրեմն այն մի քանի անգամը որ իբր գործուղում ես եղել, գնացել ես սրա հեղինակի մոտ…ճաղերի ետևում ապրող այդ հանցագործի…

- Դու ոչինչ չգիտես, ոչինչ:

Կինն արագ սկսեց վրայից հանել ու հատակին գցել շորերը:

- Տո՛ւր ինձ այդ թերթիկը: Վերցրո՛ւ ինձ, դե վերցրո՛ւ դա՛ է քո ուզածը, վերցրո՛ւ…

* * *

Գիշեր էր:

Սառը աստիճանների վրա մուտքի աղոտ լույսի տակ հեծկլտալով կարդում էր նամակի շարունակությունը գրված մի մարդու մատներով, որոնք բազմաթիվ կյանքեր էին փրկել, այդ թվում և նրա կյանքը:

… <Վերջին անգամ երբ եկել էիր այցելության, ես ապակե պատի ետևից քո աչքերում տեսա արցունքի կաթիլներ, լաց չլինես: Գիտե՞ս ինչ մտքովս անցավ այդ պահին, ուզում էի լինել քո արցունքը, որ քո փոքրիկ ձեռքով ինձ մաքրես ու ես տարածվեմ դեմքովդ մեկ, աչքերիդ, շուրթերիդ, այտերիդ: Հետո մտածեցի, որ անպայման կհայտնվեմ քո երազում, որ կարողանամ քեզ թաքցնեմ աստղերի սառը լույսից:

Երբ դուրս գամ այստեղից քո քնած ժամանակ անպայման կլինեմ արթուն ու քո համար կնկարեմ արևի ամառային տաք ճառագայթներ, կստիպեմ կիսաքնած ծառերին քո համար  իրենց տերևների շարժով երգելու քնարական երգեր:

Իմ շնչից շիկացած օդը կգրկի քեզ, այնպես ինչպես ես էի ցանկանում ամեն անգամ երբ քեզ տեսնում էի:

Ես կվերածնվեմ ամեն մի նոր օրվա հետ, գրկելով ուսերդ, մատներս քսելով այտերիդ…

Ինչքան եմ ես տանջվել քո համար իմ ՛՛բեզկոնտակտ՛՛ սեր…

Այն, ինչ ես եմ գրում, գրում եմ սրտիս կողմից, անջատած  գիտակցությունս:

Երևի ես նման եմ այն մարդկանց, որոնք չեն բավարարվում սովորական հանքային ջրով և խմում են շամպայն առանց վախենալու ռիսկի գործոնից:

Ամեն մեկն ընտրում է իր շարունակությունը: Իմն էլ սա էր…

Շատ եմ խնդրում,մտածիր, միթե վատ կլինի որ կարողանաս անտեսել գիտակցությունդ ու ճանապարհ տաս սրտիդ:

Մի՞թե ապրում ենք միայն նրա համար որ անընդհատ հաշվենք, հաշվարկենք, անպայման թղթի վրա գրենք:

Մտածիր թե ի՞նչ ես ուզում հիմա, այս պահին երբ կարդում ես տողերս…միայն խնդրում եմ ժպտա, դու այնքան լավ ես ժպտում:

ժպտում ես հատուկ՝ սիրելի մարդու ժպիտով…>

Վերջաբան

Սիրտս սկսեց ծակծկել, ինչու ես ուշանում, չէ՞ որ վաղուց վերջացել է  աշխատանքդ:

Հիմա ես անում եմ այնպես, ինչպես դու ես սովորեցրել, սրտիս պահանջով:

Հիմա իրոք ապրելը հեշտ է, հաճելի ու ոչ մեկին դա չի խանգարում:

Ուշանո՞ւմ ես:

- Ես կգամ քեզ մոտ, ես քեզ մենակ չեմ թողնի, դու հավատո՞ւմ ես ինձ…